การวิจารณ์ในฐานะพลังทางปัญญาของสังคมร่วมสมัย

การวิจารณ์ในฐานะพลังทางปัญญาของสังคมร่วมสมัย

หัวหน้าโครงการ : ศ.ดร. เจตนา นาควัชระ ศูนย์มนุษยวิทยาสิรินทร และคณะ

โครงการการวิจารณ์ในฐานะพลังทางปัญญาของสังคมร่วมสมัย เป็นการสกัดแก่นความรู้จากงานวิจารณ์ศิลปะใน 4 สาขา ได้แก่ วรรณศิลป์ ทัศนศิลป์ ศิลปะการละคร และสังคีตศิลป์ มาใช้ให้เป็นประโยชน์ ทั้งในรูปของการศึกษาเชิงวิชาการและการศึกษาสำหรับประชาชน ด้วยวิธีการศึกษาสภาวะการรับการวิจารณ์ พัฒนาความสามารถด้านการวิจารณ์ให้แก่ผู้สนใจ และปรับการวิจารณ์ให้เป็นกิจสาธารณะ อันจะช่วยปลุกความสำนึกในพลังทางปัญญาของการวิจารณ์ในสังคมไทย ทั้งนี้ยังเป็นการมุ่งขยายขอบเขตของทรัพยากรการวิจารณ์ด้วยการเรียนรู้จากประสบการณ์ (experiential learning) ในรูปแบบการเสวนา การประชุมระดมสมอง การสัมมนาทางวิขาการ และการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ อันเป็นกลไกในการสร้างประชาคมและเครือข่ายของผู้ปฏิบัติงานและผู้สนใจกิจกรรมการวิจารณ์ ทั้งที่เป็นชาวไทยและชาวต่างประเทศไปพร้อมกัน ในแง่นี้การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ในลักษณะข้ามวัฒนธรรม (cross-cultural) ร่วมกันระหว่างศิลปิน นักวิชาการ นักวิจารณ์และผู้สนใจโดยทั่วไปเป็นแนวทางที่โครงการให้ความสนใจเป็นพิเศษ นอกจากนี้ยังมุ่งแสวงหาความรู้และการสร้างความรู้ในอีกลักษณะหนึ่ง โดยที่คณะผู้วิจัยทำหน้าที่เป็นผู้กระตุ้นให้เกิดความรู้ จัดการวิเคราะห์และสังเคราะห์ ตลอดจนเผยแพร่ความรู้ดังกล่าว ด้วยการประมวลข้อมูลจากกิจกรรมต่างๆ อันรวมถึงกิจกรรมการสร้างสรรงานศิลปะ เพื่อนำมาสร้างเป็นหลักการมโนทัศน์และทฤษฎี ผลงานของโครงการได้รับการถ่ายทอดในรูปของหนังสือด้านการวิจารณ์รวม 22 เล่ม ทั้งภาษาไทย และภาษาอังกฤษ

 

โครงการนี้เป็นการวิจัยแนวใหม่ โดยที่ยังไม่มีงานวิจัยใดที่ใช้วิธีการศึกษาในแง่นี้มาก่อนในประเทศไทย อีกทั้งยังเป็นการสร้างองค์ความรู้ใหม่ๆ ให้แก่วงวิชาการด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการมุ่งสร้างประสบการณ์ที่เข้มข้นในกลุ่มผู้สนใจการวิจารณ์ ที่อาจเรียกได้ว่าเป็นต้นแบบของการสร้างประสบกาณ์ (heuristic model) ซึ่งน่าจะนำไปขยายโดยกลุ่มอื่นหรือในวาระอื่นได้อีกด้วย

 

​