รายงาน: บทสำรวจงานวิจัยไทยเรื่อง “กับดักรายได้ปานกลาง”

ภาพอนาคตเศรษฐกิจไทยใน 3 ทศวรรษหน้า การเปลี่ยนผ่านไปสู่ “ประเทศเกษตรทันสมัยและบริการฐานความรู้” น่าจะเป็นภาพที่พึงปรารถนาที่สุด เพราะจะมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยสูงสุด ซึ่งทำให้ไทยหลุดพ้นจาก “กับดักประเทศรายได้ปานกลาง”

ประเด็นสำคัญ

ประเด็นที่หนึ่ง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 เป็นต้นมา อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยลดต่ำลงมาอยู่เพียงร้อยละ 3-4 ต่อปี ประเทศไทยมีโอกาสอีก 8 ปี ที่จะพัฒนาไปสู่ระดับประเทศรายได้สูง (มากกว่า 12,475 US$) ก่อนที่จะติดอยู่ในกับดักประเทศรายได้ปานกลางอย่างสมบูรณ์

ประเด็นที่สอง รูปแบบการพัฒนาในอดีตไม่สามารถขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจไทยต่อไปได้อย่างยั่งยืนและมีประสิทธิภาพ เนื่องจาก (1) แรงงานราคาถูกของไทยเริ่มขาดแคลน (2) การใช้แรงงานต่างชาติราคาถูกมีข้อจำกัดและไม่ยั่งยืน (3) การศึกษาของไทยยังไม่สามารถผลิตแรงงานคุณภาพที่ตรงกับความต้องการตลาดได้ (4) ทรัพยากรธรรมชาติถูกใช้เกือบหมดแล้ว (5) มีเสียงเรียกร้องจากสังคมให้ภาคธุรกิจต้องมีต้นทุนในการรักษาสภาวะแวดล้อม (6) การรักษาเสถียรภาพของเศรษฐกิจมหภาคทำได้ยากกว่าที่ผ่านมา (7) การใช้จ่ายด้านสวัสดิการสังคมที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นซึ่งทำให้การลงทุนทางด้านอื่นๆของภาครัฐประสบข้อจำกัดที่มากขึ้น (8) ภาคธุรกิจเอกชนอ่อนแอและไม่มองการณ์ไกล และ (9) มีข้อจำกัดในการเพิ่มระดับการแข่งขันในบางภาคส่วนของเศรษฐกิจ

ประเด็นที่สาม โมเดลใหม่ในการพัฒนาเศรษฐกิจไทย ประกอบไปด้วย (1) การพัฒนาคน (การศึกษา ทักษะ สุขภาพ) ได้แก่ การพัฒนาตลาดการศึกษาและตลาดแรงงานเพื่อตอบสนองต่อความต้องการแรงงานในระบบเศรษฐกิจ ปฏิรูปกองทุนพัฒนาฝีมือแรงงาน การส่งเสริมให้แรงงานต่างด้าวที่มีทักษะความรู้เข้ามาประกอบอาชีพ (2) การจัดการเชิงสถาบัน เช่น การส่งเสริมการพัฒนาแบบ Inclusive growth (คอร์รัปชั่น ธรรมาภิบาล การกระจายอำนาจ ภาวะผู้นำ) ปฏิรูปภาครัฐและพัฒนาระบบธรรมาภิบาลเพื่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ (growth-enhancing governance) (3) นโยบายอุตสาหกรรมและบทบาทภาครัฐ เช่น การกำหนดอุตสาหกรรมเป้าหมายที่ภาครัฐควรพัฒนากลไกที่มีอยู่เดิมให้ทำงานมากขึ้น การแก้ปัญหาการแสวงหาค่าเช่าทางเศรษฐกิจ การพัฒนาระบบนวัตกรรมของประเทศเพื่อให้การผลิตมีประสิทธิภาพทางการผลิตที่สูงขึ้นและมีความสามารถในการแข่งขันได้อย่างยั่งยืน และ (4) การพัฒนาที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน (sustainable growth)

ประเด็นที่สี่ การขับเคลื่อนโมเดลใหม่ในการพัฒนาเศรษฐกิจไทยควรเน้น (1) การสร้างภาวะความเป็นผู้นำในการพัฒนา (2) การขับเคลื่อนด้วยกลยุทธ์การพัฒนาแบบร่วมกันได้ประโยชน์ (win-win strategies) และ (3) การประสานแนวร่วมภาคีการพัฒนา

ติดตามอ่านผลสำรวจงานวิจัยไทยฉบับเต็มเรื่อง "กับดักรายได้ปานกลาง" เรียบเรียงโดย รศ.ดร.พีระ เจริญพร จากเว็บไซต์ Knowledge Farm - ฟาร์มรู้สู่สังคม โดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

ที่มา : รายงาน: บทสำรวจงานวิจัยไทยเรื่อง “กับดักรายได้ปานกลาง”


งานสื่อสารสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
ชั้น 14 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์ 979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400