“วาดอัมพวา อนุรักษ์ลำประโดง” ปลุกพลังชุมชนผ่านงานศิลปะ

เมื่อวันที่ 17–18 พฤศจิกายน 2561 โครงการวิจัย "การลดความเหลื่อมล้ำผ่านกระบวนการยุติธรรม" โดย ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย จัดกิจกรรม "วาดอัมพวา อนุรักษ์ลำประโดง" ณ บ้านดาหลา อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม เพื่อเชิญชวนศิลปินกลุ่ม Bangkok Sketchers มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการถ่ายทอดวิถีชีวิต ผู้คน สภาพแวดล้อม ผ่านงานศิลปะภาพวาดสีน้ำ

ทั้งนี้การจัดกิจกรรมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการวิจัยเพื่อขับเคลื่อนให้คนในพื้นที่ร่วมเห็นคุณค่าและผลักดันการอนุรักษ์ลำประโดง ซึ่งเป็นลำน้ำเล็กๆ ที่ขุดเพื่อชักน้ำจากลำน้ำขนาดใหญ่เข้านาเข้าสวนของพื้นที่อำเภออัมพวาให้คงอยู่ เนื่องจากเป็นภูมิปัญญาที่ทำให้พื้นที่บริเวณดังกล่าวมีธรรมชาติที่สมดุมและเป็นประโยชน์ทางด้านคมนาคมของชุมชน

อาจารย์ไพสิฐ พาณิชย์กุล อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในฐานะนักวิจัยในโครงการดังกล่าวให้ข้อมูลว่า ส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยนี้ ได้ข้อพบที่ว่ามีความเหลื่อมล้ำด้านทรัพยากรเกิดขึ้นในพื้นที่ ตัวอย่างรูปธรรมในทางปฏิบัติลักษณะโดยทั่วไปและกระบวนการที่เป็นระบบ (รัฐ ราชการ การเมือง และกฎหมาย) และโครงสร้างทางสังคม มีส่วนผลักให้ประชาชนจำนวนมากกลุ่มหนึ่ง ตกอยู่ในวังวนโครงสร้างความเหลื่อมล้ำ ได้รับผลกระทบจากนโยบายในการจัดสรรทรัพยากรธรรมชาติและเป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบจากมลพิษทางสิ่งแวดล้อม และด้วยแนวทางปฏบัติของระบบราชการเมืองและกฎหมายที่ก่อให้เกิดปัญหาความไม่เป็นธรรมดังกล่าวนี้ ก็ค่อยๆพัฒนาขึ้นเป็นโครงการอย่างเป็นระบบที่ชัดเจนซึ่งทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำซ้ำซากซ้ำซ้อน และพื้นที่อัมพวาคือตัวอย่างของพื้นที่ที่เกิดปรากฎการณ์ดังกล่าวขึ้น งานวิจัยนี้จึงพยายามที่จะจัดกิจกรรมกระบวนการเพื่อสร้างการขับเคลื่อนทางสังคมที่ก่อให้เกิดแรงกระเพื่อมในพื้นที่ โดยมุ่งหวังว่าให้คนในสังคมหันมาเห็นคุณค่าและหวงแหนทรัพยากรธรรมชาติอันมีระบบระบบนิเวศที่สมดุลอยู่แล้ว

นายสุรจิต ชิรเวทย์ อดีตสมาชิกวุฒิสภาจังหวัดสมุทรสงคราม ตัวแทนชุมชนคนรักษ์แม่กลอง กล่าวว่า พื้นที่อัมพวาเป็นวัฒนธรรมชาวน้ำซึ่งแตกต่างจากวัฒนธรรมชาวนา ชาวน้ำใช้ชีวิตผูกพันกับร่องน้ำที่เรียกว่า “ลำประโดง” อันเป็นเหมือนระบบขนส่งขนาดเล็กที่ลัดเลาะในสวนมะพร้าว และจากที่ถือเป็นระบบโลจิสติกส์ที่สร้างความมั่นคงทางการเกษตร เป็นที่น่ายินดีว่าอย่างน้อยขณะนี้การอนุรักษ์ลำประโดง อยู่ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจของจังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งนับเป็นสัญญาณที่ดีของความพยายามในการรักษาพื้นที่ คนภายในมักมองว่าปัญหาของน้ำจริงๆมีแค่ น้ำท่วม น้ำแล้ง แต่อย่างกรณีของอัมพวาตลอดจนลุ่มน้ำแม่กลอง ปัญหาหลักคือปัญหาน้ำเค็มรุกคืบน้ำจืด การแย่งน้ำ คนในพื้นที่ได้ใช้ความรู้ทางปัญญาสังเกตจน เข้าใจธรรมชาติจนทำให้อยู่ร่วมและแก้ปัญหาได้ ดังนั้นการพัฒนาพื้นที่ในมิติตต่างๆ จึงควรตั้งอยู่บนพื้นฐานของคนในชุมชนมากกว่ากาขับเคลื่อนจากนโยบายจากภายนอกที่ไม่เข้าใจภูมินิเวศน์ของพื้นที่อย่างถ่องแท้


งานสื่อสารสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
ชั้น 14 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์ 979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400