ชุมชนหนุนท่องเที่ยว “นางเลิ้ง” ผ่านกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น สกว.

เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 2561 ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) โดยโครงการวิจัย "การฟื้นฟูย่านนางเลิ้งด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน" จัดการประชุมนำเสนอผลงาน "งานวิจัยย่านนางเลิ้ง" ครั้งที่ 2 ณ สำนักงานเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร โดยมี นางสาวนันทนา ผ่องเภสัช ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักงานเขตป้อม ปราบศัตรูพ่ายเป็นประธานการประชุม

โดยโครงการวิจัยดังกล่าว มีเป้าประสงค์สำคัญเพื่อรวบรวมข้อความรู้ที่มีในย่านนางเลิ้งนำไปสร้างและพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว ระบบการจัดการท่องเที่ยว  สร้างการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในการทำให้นางเลิ้งมีชีวิตขึ้นมาอีกครั้งผ่านกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น

ทีมวิจัยนำโดย ดร.มานพ ศรีตุลยโชติ ในฐานะตัวแทนคณะนักวิจัยโครงการนี้ กล่าวว่า ความคาดหวังของประชาชนในย่านนางเลิ้ง คือต้องการให้มีการฟื้นฟูย่านนางเลิ้งให้รุ่งเรืองเหมือนในอดีต  ตลอดจนมีการรวบรวมเรื่องราวประวัติศาสตร์ตั้งแต่การก่อตั้งชุมชน พัฒนาการตามช่วงเวลารวมทั้งความรู้ ศิลปวัฒนธรรม  อาหารและของดีอื่นๆของชุมชน รวบรวมเป็นตำรา หนังสือของชุมชนโดยคนในชุมชน คาดหวังให้มีการฟื้นฟูตลาดและเชื่อมโยงสู่แหล่งท่องเที่ยวอื่นๆ เพื่อเป็นเส้นทางการท่องเที่ยว ตลอดจนให้คนรุ่นใหม่ในชุมชนหันมาสนใจ เรียนรู้ และภาคภูมิใจในความเป็นคนนางเลิ้ง โดยทางโครงการตั้งเป้าไว้ว่าตลอดกระบวนการทำวิจัยจะยังผลให้เกิดการฟื้นฟูย่านนางเลิ้งด้วยกระบวนการการมีส่วนร่วมโดยคนท้องถิ่นได้ข้อมูล ความรู้ที่มีในย่านนางเลิ้งทุกด้าน เกิดการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวและระบบการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนมีส่วนร่วม ได้โมเดลรูปแบบการท่องเที่ยวแบบ Co-Ownership Business เกิดกระบวนการสร้างการมีส่วนรวมจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในการทำให้นางเลิ้งมีชีวิตขึ้นมาอีก ครั้งด้วยกระบวนการงานวิจัยเกิดการถ่ายทอดส่งต่อความรู้สู่คนรุ่นใหม่ ปลูกฝังจิตวิญญาณคนนางเลิ้ง

ศาสตราจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม นักวิชาการด้านโบราณคดีและมานุษยวิทยา กล่าวว่า งานวิจัยที่คนในพื้นที่เป็นผู้ทำวิจัยเอง ถือเป็นงานที่มีคุณค่า ต้องยอมรับว่าในปัจจุบันชุมชนกรุงเทพมีความเปลี่ยนแปลงตามพลวัตรของเวลา งานวิจัยนี้ได้ทำให้ “นางเลิ้ง” ชุมชนประวัติศาสตร์แห่งหนึ่งของกรุงเทพฯ มีชีวิตชีวา ซึ่งเป็นตัวอย่างหนึ่งของโครงการวิจัยผ่านกระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่ให้คนในชุมชนเป็นนักวิจัยด้วยตนเองโดยมีคนวงนอกรับบทเป็นเพียงพี่เลี้ยงหนุนเสริม นอกจากนี้การท่องเที่ยวโดยปกติ มีประสบความสำเร็จมีประสบปัญหาความล้มเหลวบ้าง ถ้าเราต้องการมุ่งเน้นด้านการจัดการท่องเที่ยว แต่เป็นการท่องเที่ยวชุมชนที่ขาดอัตลักษณ์ จะไม่สามารถดึงดูดผู้คนให้มาท่องเที่ยงได้อย่างยั่งยืน นอกจากนางเลิ้งจะเป็นพื้นที่ที่เกิดการฟื้นฟูความทรงจำจากคนในชุมชนของตัวเองแล้ว ยังถือเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญจากคนนอกที่จะได้มีโอกาสเข้ามาสัมผัสและรับรู้ องค์ความรู้จากผู้คนที่มีชีวิตในชุมชน

ด้าน ดร.เลิศชาย ศิริชัย รองผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น สกว. กล่าวว่า โครงการวิจัยดังกล่าวชี้ให้เห็นว่าทิศทางที่เดินไปข้างหน้าของชุมชนไม่ได้มีทางเดียว ในขณะที่โลกกำลังถวิลหาความเป็นมาตฐานเดียวกัน เราไม่จำเป็นต้องปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงแต่ควรอยู่ในพื้นที่ของตนเองโดยแสดงความเป็นตัวเองได้อย่างมีความสุขมากกว่า การพัฒนาชุมชนในมิติต่างๆ เรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือ “สิทธิของชุมชน” “สิทธิในการปกป้องวัฒนธรรมของชุมชน” การให้ความสำคัญกับเสียงที่มาจากคนเล็กคนน้อยของชุมชน ไม่ว่าวันนี้ชุมชน “นางเลิ้ง” จะเลือกเดินไปข้างหน้าอย่างไร ต้องไม่ลืมเรื่องของอัตลักษณ์ คือการตอบให้ได้ว่า เราคือใคร เรามีดีอะไร การให้คนอื่นยอมรับในตัวตนของเราต้องทำอย่างไร

ทั้งนี้เวทีเดียวกันนี้ทีมวิจัยได้นำเสนอคู่มือท่องเที่ยวและแผนที่นางเลิ้งทีมวิจัยจัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูลของนางเลิ้งในฉบับสังเขป ให้กับนักท่องเที่ยวและผู้สนใจเดินทางเยี่ยมเยียนได้ความรู้และเข้าใจในตัวตนของนางเลิ้งมากขึ้น


งานสื่อสารสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
ชั้น 14 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์ 979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400