ชุมชนวิจัย...รากฐานใหม่แห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต

สกว. ร่วมกับ กศน.จังหวัดพะเยา จัดการประชุม “ชุมชนวิจัย...รากฐานใหม่แห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต” หวังขยายผลการศึกษา ด้วยกระบวนการวิจัย สู่นวัตกรรมชุมชน และสังคม

เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2560 ที่ผ่านมา สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) จังหวัดพะเยา จัดการประชุม ชุมชนวิจัย...รากฐานใหม่แห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต เนื่องในวันที่ระลึกสากลแห่งการเรียนรู้หนังสือจังหวัดพะเยา โดยมี นายอธิญณัฏฐ์ ธนะเพทย์ ผู้อำนวยการ กศน.จังหวัดพะเยา ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ คณะคุรุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผศ.ดร.บัญชร แก้วส่อง รองผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ด้านชุมชน พื้นที่ นักวิจัยฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น สกว. และนักศึกษา กศน. ร่วมการประชุมอย่างพร้อมเพียง

โอกาสนี้ ผศ.ดร.บัญชร แก้วส่อง กล่าวว่า งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น เป็นเครื่องมือหนึ่งที่ สกว. เข้าไปสนับสนุนให้ชาวบ้านในพื้นที่ต่างๆทั่วประเทศ ค้นหาคำตอบ และ แนวทางการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นกับตัวเอง ด้วยตัวเอง ดังนั้นหากมีการนำกระบวนการงาวิจัย มาประยุคใช้กับกระบวนการในห้องเรียน เชื่อว่าจะเกิดการเชื่อมโยงทางความคิด และนำไปสู่แนวทางการแก้ไขปัญหา กระทั้งเกิดการพัฒนาในมิติต่างๆ อย่างเป็นระบบ ด้วยกระบวนการที่ยืนหยุ่นตามสภาพปัญหาที่ค้นพบ

ในส่วนของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น กับ การขับเคลื่อนทางการศึกษาพื้นที่จังหวัดพะเยานั้น ถือกระบวนการเรียนรู้ใหม่ของการขับเคลื่อนงานวิจัยด้านการพัฒนา ที่เกิดการเรียนรู้ร่วมกันของ ครู นักศึกษา และ ชุมชน ทั้ง 9 อำเภอ กลายเป็นมิติใหม่แห่งการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม ที่สำคัญก่อให้การพัฒนาศักยภาพของครู และ นักศึกษา กศน. ตลอดจนชุมชนท้องถิ่น ทั้งระบบระบบคิด และการวางแผนการนำเนินงานของการค้นหาข้อมูล และการแสวงหาคำตอบ รวมถึงการใช้เครื่องมือให้เหมาะสมกับพื้นที่และการแก้ไขปัญหา

ด้าน นายอธิญณัฏฐ์ ธนะเพทย์ กล่าวว่า ประสบการณ์การทำงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นของครู กศน.ช่วง 3-5 ปี ที่ผ่านมา ทำให้ทราบถึงประสิทธิภาพ และประสิทธิพลของการทำงาน โดยผลการวิจัยพื้นที่อำเภอภูซาง จ.พะเยา ส่งผลให้เกิดการพัฒนาหลักสูตรการสอนผู้ไม่รู้หนังสือและทักษะวิชาชีพ เช่น โครงการพัฒนาศักยภาพของกลุ่มสะใภ้ลาว ซึ่งได้สร้างความมั่นใจให้กับผู้เรียน ที่จะก้าวออกมาสู่โลกภายนอกเพื่อประกอบอาชีพ เพิ่มรายได้ให้กับครอบครัว นอกจากนี้กระบวนการจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น มีการขยายพื้นที่ โดยให้ครู กศน. เป็นพี่เลี้ยงดูแลกันและกัน เป็นการหนุนเสริมการเรียนรู้อีกทางหนึ่ง

ขณะที่ ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง ชุมชนวิจัย...รากฐานใหม่แห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต ตอนหนึ่งว่า การนำกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น มาบูรณาการทางด้านการศึกษา และจากที่ไปดูงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นมา 16 จังหวัด พบว่า งานวิจัยท้องถิ่นเป็นศาสตร์ หนึ่งในการแก้ไขปัญหา และสร้างภูมิคุ้มกันให้กับชุมชน สังคม ดังนั้นจึงอยากจะฝากถึง ครู กศน. ถึงข้อกังวลกับการทำวิจัย ว่าเป็นมายาคติของคนส่วนใหญ่ที่มอง ว่า “ยาก” เป็นงานวิชาการของคนมีการศึกษาระดับสูง จึงอยากให้เข้าใจว่างานวิจัยเป็นองค์ประกอบหนึ่งของชีวิต ที่ต้องอาศัยความเข้าใจ และการมีส่วนร่วมของชุมชน พื้นที่ ซึ่ง โจทย์วิจัยแต่ละโจทย์มีความยาก หรือ ท้าทายที่แตกต่าง ทำให้ระยะเวลาในการทำวิจัยที่แตกต่างกันออกไป โดยช่วงระยะเวลาเหล่านี้ ทำให้เกิดการมีส่วนร่วม

โดยงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จะเป็นเครื่องมือเล็กๆที่จะแก้ไขปัญหา และ เชื่อความแตกต่างความคิดเห็น เกิดเป็นการเชื่อมทอความสัมพันธ์ของชุมชน ถือเป็นคำตอบเล็กๆที่มีความสำคัญ ซึ่งทำให้ย้อยคิดว่า เราจะทำอย่างไรให้มีการขับเคลื่อนไปสู่ระบบการศึกษา ที่เป็นการเรียนรู้หลักของประเทศ ขณะเดียวกันงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นยังสามารเชื่อมต่อนโยบาย Active Learning ซึ่งเป็นกระบวนการที่ผู้เรียนได้ลงมือทำและใช้กระบวนการคิดกับสิ่งที่ทำ และ นโยบาย Moderate Class More Knowledge ลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้ ของรัฐบาล ซึ่งถือเป็นความขาดหวังของการค้นหาแนวทางการแก้ไขปัญหาทางด้านการศึกษาของประเทศ “จากล่างสู่บน”

“ผู้บริหาร และครู กศน. ต้องกล้าคิดนอกกรอบ เพื่อสร้างต้นแบบวิธีคิดให้ขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาจากล่างสู่บนได้ผล จะทำให้การปฏิรูปการศึกษาประสบผลสำเร็จ ในลักษณะพลิกหน้ามือเป็นหลังมือ ตอบโจทย์ประเทศได้ ไม่ใช่การปฏิรูปแบบครึ่งๆกลางๆ ลูบหน้าปะจมูกอย่างที่ทำอยู่” ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าวทิ้งท้าย


งานสื่อสารสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
ชั้น 14 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์ 979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400