“ไก่พื้นเมือง” วิจัยพร้อมสร้าง “ความมั่นคงอาหารและอาชีพ”

สกว. ร่วมกับ เครือข่ายการวิจัย “ไก่พื้นเมือง” จัดเสวนา “การสร้างและปกป้องพันธุกรรมไก่พื้นเมืองของไทย เพื่อความมั่นคงอาหารและเสริมสร้างอาชีพ” สร้างเศรษฐกิจฐานราก

เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2560 ที่โรงแรมโนโวเทล กรุงเทพฯ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) โดยฝ่ายเษตร จัดประชุมเสวนา “การสร้างและปกป้องพันธุกรรมไก่พื้นเมืองของไทย เพื่อความมั่นคงอาหารและเสริมสร้างอาชีพ” เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้การสร้างสายพันธุ์ลูกผสมไก่พื้นเมืองของไทยสายพันธุ์ใหม่ ในการสร้างอัตลักษณ์และจุดขายให้กับไก่สายพันธุ์แท้ หรือ พันธุ์ลูกผสมที่พัฒนาขึ้น และการปกป้องพันธุกรรมไก่พื้นเมืองของไทย รวมถึงข้อเสนอแนะที่ส่งผลให้เกิดความเข้มแข็งทางวิชาการ โดยมี รศ.ดร.ประภาพร ขอไพบูลย์ ผู้อำนวยการฝ่ายเกษตร สกว. รศ.ดร.กนก ผลารักษ์ นักวิจัยอาวุโส สกว. คุณทศพร ศรีศักดิ์ รองอธิบดีกรมปศุสัตว์ และ รศ.รศ.ดร.มนต์ชัย ดวงจินดา มหาวิทยาลัยขอนแก่น รศ.ดร.อมรรัตน์ โมฬี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี รศ.ดร.จันทร์จรัส เรี่ยวเดชะ ผู้ทรงคุณวุฒิฝ่ายเกษตร สกว. และ คุณกณพ สุจิฆะระ รองกรรมการผู้จัดการ บริษัท ตะนาวศรีไก่ไทย จำกัด ร่วมประชุมเสวนา

รศ.ดร.ประภาพร ขอไพบูลย์ ผู้อำนวยการฝ่ายเกษตร สกว. กล่าวว่า ที่ผ่านมาประเทศไทยมีการศึกษาการพัฒนาพันธุกรรมและการปกป้องพันธุกรรมไก่พื้นเมืองของไทยอย่างต่อเนื่อง ถือเป็นการสร้างความมั่นคงทางอาหารให้แก่ชุมชนอย่างยังยืน ที่สำคัญเป็นการสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการในการยกระดับการพัฒนางานวิจัยเพื่อรองรับการก้าวสู่การผลิตที่ได้มาตรฐาน การถ่ายทอดงานวิจัย จนถึงการสร้างเครือข่ายการวิจัยและการถ่ายทอดเทคโนโลยี เพื่อตอบโจทย์ทั้งผู้บริโภค ผู้ผลิต และนักวิชาการ ทำให้ได้อาหารจากเนื้อไก่พื้นเมืองและไก่ลูกผสมพื้นเมืองที่มาจากฐานพันธุกรรมของประเทศที่มีคุณภาพและการพัฒนาสายพันธุ์ใหม่ๆ ของประเทศซึ่งยังคงลักษณะเด่นของไก่พื้นเมืองไทย

จากเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้นฝ่ายเกษตร สกว. ได้เห็นความสำคัญจึงร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ในการพัฒนาไก่พื้นเมืองจนได้ฝูงต้นพันธุ์ (Foundation Stock) ซึ่งมีลักษณะประจำพันธุ์พร้อมจดทะเบียนพันธุ์และสายพันธุ์ (Breed and Strain) จากกรมปศุสัตว์ จำนวน 4 ฝูง คือ ประดู่หางดำ เหลืองหางขาว ชี และ แดง ซึ่งดำเนินการที่ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์เชียงใหม่ กบินทร์บุรี จ.ปราจีนบุรี ท่าพระ จ.ขอนแก่น และสุราษฏร์ธานี ตามลำดับ โดยไก่พื้นเมืองดังกล่าวมีความสม่ำเสมอของลักษณะประจำพันธุ์ประมาณ 85-95% ซึ่งยังคงลักษณะเด่นของไก่พื้นเมืองในแง่ต่าง ๆ อยู่อย่างครบถ้วน โดยความหลากหลายทางพันธุกรรมของไก่พื้นเมืองทำให้เห็นถึงศักยภาพในการสร้าง/ปรับปรุงพันธุ์ไก่พื้นเมืองให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค โดยฝูงดังกล่าวสามารถเป็นต้นน้ำหรือฝูงตั้งต้น เพื่อพัฒนาเป็นสายพ่อ-แม่พันธุ์สำหรับการผลิตไก่ลูกผสมพื้นเมืองเชิงพาณิชย์

รศ.ดร.มนต์ชัย ดวงจินดา มหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดเผยว่า นับตั้งแต่ ปี 2553 มหาวิทยาลัยขอนแก่น ทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือกับ สกว. เพื่อจัดตั้งศูนย์เครือข่ายวิจัยและพัฒนาด้านการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ (ไก่พื้นเมือง) เพื่อการสร้างฝูงปู่ย่าพันธุ์ชั้นเลิศโดยการพัฒนาฝูงพ่อแม่พันธุ์ไก่พื้นเมืองพันธุ์ประดู่หางดำและชี ให้ได้สายพันธุ์ที่มีลักษณะโตดี ไข่ดก อกกว้าง ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนพันธุ์สัตว์ตามประกาศมหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยมีชื่อว่า ไก่ประดู่หางดำ มข.55 และ ไก่ชี เคเคยู 12 โดยยังคงดำเนินการพัฒนาสายพันธุ์ต่างๆ โดยเน้นการให้เนื้อและการผลิตไข่อยู่อย่างต่อเนื่องนอกเหนือจาก 2 สายพันธุ์ ที่กล่าวข้างต้น อาทิ ไข่มุกอีสาน ขาวสร้อยนิล สร้อยเพชร และแก่นทอง ตลอดจน Thai broiler (GPBroiler/PS × ไข่มุกอีสาน)

จากการศึกษาข้างต้นแสดงให้เห็นการพัฒนาด้านสายพันธุ์ที่มีการเจริญเติบโตและให้ไข่ที่ดีเพื่อให้ได้ประโยชน์เป็นไปตามความต้องการตลาดและผู้บริโภคมากยิ่งขึ้น แต่การพัฒนาสายพันธุ์จำเป็นต้องคงพันธุกรรมด้านดีอื่นๆ ของไก่พื้นเมืองไว้ อาทิ ด้านคุณภาพเนื้อ ความทนทานต่อโรคและสภาวะภูมิอากาศ ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของไก่พื้นเมืองไทย ประการสำคัญไก่พื้นเมืองเป็นแหล่งพันธุกรรมตามธรรมชาติ ซึ่งมีความหลากหลายทางสายพันธุ์ที่ควรอนุรักษ์พันธุกรรมไว้เพื่อคงความหลากหลายทางชีวภาพต่อไป

ขณะที่ รศ.ดร.อมรรัตน์ โมฬี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี เปิดเผยว่า การพัฒนาสายพันธุ์ไก่พื้นเมืองจะประสบผลสำเร็จหรือไม่ ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย โดยเฉพาะความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน และเครือข่าย ต่อการแลกเปลี่ยนความรู้ และการขับเคลื่อนการใช้ประโยชน์จากงานวิจัย ซึ่งในปี 2553 เป็นต้นมา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ร่วมกับ สกว. และ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์โดยกรมปศุสัตว์ พร้อมด้วย สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) และ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) สนับสนุนการทำวิจัยและพัฒนาสายพันธุ์ไก่เนื้อโคราชอย่างต่อเนื่อง

การดำเนินงานดังกล่าวได้ค้นพบการใช้ทฤษฎีด้านการปรับปรุงพันธุ์ไก่เนื้อโคราช และเป็นเทคโนโลยีที่เกษตรกรรายย่อยของประเทศสามารถเข้าถึงง่าย ทั้งนี้ทางทีมวิจัยใช้เทคโนโลยีสร้างลูกไก่สายพันธุ์ผสมระหว่างพ่อไก่พันธุ์พื้นเมืองเหลืองหางขาว และแม่พันธุ์ไก่สายพันธุ์ มทส. ที่มีคุณสมบัติที่ดีหลายประการและเป็นการขยายผลทางด้านอาชีพแก่เกษตรกรในยุคของการพัฒนาอย่างก้าวกระโดด ทั้งในส่วนของการจัดอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีแก่เกษตรกร เพื่อช่วยกันขับเคลื่อนให้การเลี้ยงไก่เนื้อโคราชเป็นอาชีพที่เข้มแข็งของกลุ่มเกษตรกร

ซึ่งขณะนี้ผลของความร่วมมือดังกล่าวเกิดขึ้นที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนในอำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ โดยเป็นกลุ่มแรกที่สามารถผลิตลูกไก่ได้เอง ถือเป็นการลดปริมาณความต้องการ และเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกรมากกว่า 100 ราย สำหรับปัจจุบันมหาวิทยาลัยมีความพร้อมทั้งทางด้านพื้นที่และบุคลากร เพื่อขยายฐานการผลิตลูกไก่ส่งเกษตรกรกว่า 70,000 ตัวต่อเดือน ในราคาตัวละ 20 บาท นอกจากนี้ ยังได้สนับสนุนชุดความรู้การทำวิจัยและพัฒนาสายพันธุ์ไก่เนื้อโคราชกับประเทศสมาชิกอาเซียนอย่างประเทศลาว และประเทศเวียดนาม ในลักษณะของความร่วมมือระหว่างองค์กรและเครือข่ายอีกทางหนึ่งด้วย


งานสื่อสารสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
ชั้น 14 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์ 979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400