โครงการการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูลำน้ำแม่ลาน้อยเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน

โครงการการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูลำน้ำแม่ลาน้อยเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน.

โดย: นายสวัสดิ์ ขัติยะ และคณะ

          ลำน้ำแม่ลาน้อยเป็นลำน้ำสำคัญสายหนึ่งของลำน้ำสาขาขุนแม่กวง ไหลลงยังเขื่อนแม่กวงอุดมธารา อันเป็นแหล่งน้ำที่สำคัญในการอุปโภคบริโภคและการทำการเกษตรของชุมชนในเขตจังหวัดเชียงใหม่และลำพูน ปัญหาได้เกิดขึ้นกับลำน้ำแม่ลาน้อยในปี 2543-2544 คือเกิดภาวะฝนทิ้งช่วงนานกว่าปกติ น้ำในลำน้ำแห้งขอด มีไฟป่าลุกลาม สัตว์น้ำในลำน้ำถูกจับได้คราวละมากๆ เนื่องจากลำน้ำแห้งขอด ส่งผลให้สัตว์น้ำเริ่มหายาก ปัจจุบันลำน้ำแม่ลาน้อยมีสภาพเสื่อมโทรม น้ำมีคุณภาพต่ำไม่สามารถนำมาบริโภคได้ ซึ่งนอกจากจะมีผลกระทบในชุมชนแล้ว การขาดแคลนน้ำยังส่งผลให้ระดับน้ำและคุณภาพน้ำในเขื่อนแม่กวงอุดมธารา เกิดภาวะขาดแคลนน้ำและเริ่มมีมลพิษเจือปนในน้ำ ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาที่ต่อเนื่องไปยังชุมชนอื่นๆ ที่ใช้น้ำจากเขื่อนอีกด้วย

 

          โครงการการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูลำน้ำแม่ลาน้อยเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนพึ่งตนเองบ้านปางจำปี และบ้านป๊อก ต.ห้วยแก้ว กิ่งอำเภอแม่ออน จ.เชียงใหม่ โดย นายสวัสดิ์ ขัติยะ และคณะ ร่วมกับแกนนำชุมชน ร่วมกันหารูปแบบในการอนุรักษ์และฟื้นฟูลำน้ำแม่ลาน้อยที่เหมาะสมและสอดคล้องกับวิถีชีวิตชุมชนร่วมกัน และสามารถจะขยายผลไปสู่การสร้างเศรษฐกิจชุมชมได้สำเร็จ ส่งผลให้ชุมชนมีน้ำ มีป่า มีอาหารธรรมชาติบริโภคอย่างเพียงพอ ทีมวิจัยได้ใช้เครื่องมือวิจัยโดยเริ่มจากการเขียนบอกเล่าประวัติของตนเอง และนำมาแลกเปลี่ยนตรวจสอบข้อมูลระหว่างกันจนได้เป็นข้อมูลองค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดการน้ำตั้งแต่อดีตสู่ปัจจุบันของชุมชนต้นน้ำและปลายน้ำ ส่งผลถึงกำหนดเขตอนุรักษ์สัตว์น้ำระยะทาง 1 กิโลเมตรในชุมชนปางจำปีเพื่อเป็นบ้านของสัตว์น้ำ จำนวนปลาในลำน้ำก็มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีการจัดการการใช้ประโยชน์จากที่ดินสองฝั่งลำน้ำร่วมกัน และจัดตั้งอุทยานการเรียนรู้ชุมชนปางจำปี เพื่อใช้เป็นห้องเรียนที่มีชีวิตทางด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมโดยการบริหารจัดการโดยชุมชน

​