logotrf

เส้นทางสู่อาชีพนักวิจัย


 

เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2548 ผมได้ไปฟังการบรรยายเรื่อง Training Scientists for the future : How to inspire and train the people who will solve the world's problem in the 21st Century ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บรรยายโดยนักฟิสิกส์ผู้ได้รับรางวัลโนเบล ปี ค.ศ. 1996 คือศาสตราจารย์โรเบิร์ต ซี. ริชาร์ดสัน (Prof.Robert C. Richardson) จากมหาวิทยาลัยคอร์เนล สหรัฐอเมริกา

เริ่มต้น ศ. ริชาร์ดสัน ก็บอกเลยว่า นักวิทยาศาสตร์เกิดแรงบันดาลใจจากการมีงานวิทยาศาสตร์ที่ดี (good science) และมีเครื่องไม้เครื่องมือเพื่อทำงานนั้นให้บรรลุผลได้

ผมฟังแล้วก็บอกตัวเองว่า ฝรั่งเขามองว่าแรงบันดาลใจให้ทำงานวิจัยนั้นเป็นเรื่องภายในของแต่ละคน แรงบันดาลใจที่สร้างจากภายนอกนั้นไม่มี หรือถ้าจะมีก็มีผลน้อย สิ่งภายนอกที่มีประโยชน์คือการ "ให้โอกาสได้ทำงานวิจัย" และให้มีเครื่องไม้เครื่องมือ

ผมเดาว่า ในสังคมไทยเราคนส่วนใหญ่มองต่างจาก ศ. ริชาร์ดสัน คือมองว่าคนที่จะเป็นนักวิทยาศาสตร์หรือนักวิจัยนั้น จะต้องมีคนหรือระบบช่วยสร้างแรงบันดาลใจให้

เนื่องจากหัวข้อกำหนดให้พูดเรื่องการสร้างแรงบันดาลใจและฝึกฝน นักวิทยาศาสตร์สำหรับคริสตศตวรรษที่ 21 ศ. ริชาร์ดสัน จึงฟันธงเลยว่าต้องสร้างภายใต้การวิจัยพื้นฐานสหสาขา 3 ด้านคือ วิทยาศาสตร์นาโน ชีววิทยาสมัยใหม่ และเทคโนโลยีสารสนเทศ และเล่าการก่อตัวของการวิจัยพื้นฐานสหสาขา เพื่อให้เกิดพลังทวีคูณ (synergy) จากความร่วมมือข้ามสาขา

หัวใจคือความร่วมมือ

ศ. ริชาร์ดสัน สรุปบทเรียนจากประสบการณ์ที่มหาวิทยาลัยคอร์เนล ว่าความสำเร็จในการทำงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ มีปัจจัย 5 ประการคือ

1. เริ่มจากความร่วมมือเล็ก ๆ
2. พัฒนาความเป็นเลิศใน 2 -3 เรื่อง/สาขา
3. เมื่อมีชื่อเสียงขึ้น ก็ขยายออกไปยังเรื่อง/สาขาอื่น
4. ขยายความร่วมมือกว้างออกไปยังสาขาอื่น
5. สื่อสารกับสาธารณะอยู่เสมอ

ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.)

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

ที่มา ประชาคมวิจัยฉบับที่ 59