logo-div1

เวทีสาธารณะเรื่อง การเผยแพร่ข้อมูลและรับฟังข้อคิดเห็นเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการจัดทำความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจที่ครอบคลุม(CEPA) ระหว่างไทยกับสาธารณรัฐเกาหลี ...

วันอังคารที่ 30 กันยายน 2557 ณ โรงแรมศุโกศล – กระทรวงการต่างประเทศ โดย กรมเอเชียตะวันออก ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) โดยฝ่ายนโยบายชาติและความสัมพันธ์ข้ามชาติ จัดเวทีสาธารณะเรื่อง กา...


Read More...

ปฏิรูปสื่อเพื่อสังคมไทย

โครงการ “การปฏิรูปสื่อ” (Reforming the Media Systems) และโครงการเฝ้าระวังกฎระเบียบของหน่วยงานการกำกับดูแล (regulatory watch) โดยการสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัยทั้งสองโครงการ ประสบความสำเร...


Read More...

ชุมชนกับการแก้ไขปัญหา”การแบ่งมรดกตามหลักชะรีอะฮฺ(กฎหมายอิสลาม)”

โครงการ สนับสนุนทุนปริญญาตรี (South pus) เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 ในการสนับสนุนทุนวิจัยสำหรับ นักศึกษาระดับปริญญาตรีในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เกิดขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้ม...


Read More...

แหล่งข้อมูลด้านความมั่นคงศึกษา ณ ต่างแดน

นับตั้งแต่เกิดเหตุการณ์ 9/11 ถือเป็นการเปิดตัวการใช้ความรุนแรงในฐานะเครื่องมือในการต่อสู้ในเวทีการเมืองระหว่างประเทศยุคหลังสงครามเย็นเลยก็ว่าได้ เรื่องศาสนาและวัฒนธรรมจึงกลายเป็นประเด็นที่ต้องคำนึงถึง...


Read More...

จากเจตนารมณ์ของงานวิจัยเพื่อส่งเสริมงานข่าวสืบสวนในสื่อหนังสือพิมพ์ สู่การจัดตั้ง “ศูนย์ข้อมูล ข่าวสืบสวนเพื่อสิทธิพลเมือง”...

จากการที่กลุ่มงานมนุษยศาสตร์ ได้ให้สนับสนุนโครงการ วิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อส่งเสริมงานข่าวสืบสวนในสื่อหนังสือพิมพ์ โดยมี คุณสุชาดาาา จักรพิสุทธิ์ นักวิจัยอิสระ ผู้มีประสบการณ์ทำงานข้อมูลเพื่อสังคม เป็...


Read More...

การปฏิรูปเศรษฐกิจเพื่อความเป็นธรรมในสังคม

โดย ดร.นิพนธ์ พัวพงศกร ประธานมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อพัฒนาประเทศไทย และคณะ “คณะผู้วิจัยได้นำเสนอข้อค้นพบไปใช้ในการแก้ไขกฎหมายแข่งขันทางการค้าแล้ว ปัจจุบันอยู่ในขั้นตอนการผลักดันให้ผ่านกระบวนก...


Read More...

ตลาดตะวันออกกลาง : โอกาสใหม่ของสินค้าไทย

สืบเนื่องจากนโยบายเศรษฐกิจต่างประเทศของรัฐบาลไทยในปี 2553 ที่เน้นเปิดตลาดใหม่ในภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นภูมิภาคที่ไม่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติสหรัฐอเมริกา ทั้งยังมีรายได้สูงจากการขายน้ำมัน โดยที่ผ่...


Read More...

โครงการทวิภาษาได้รับคัดเลือกเป็นต้นแบบในการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ภาษาแม่เป็นสื่อในกลุ่มพื้นที่เป้าหมายของประเทศอินโดนีเซีย และมาเลเซีย...

ประเทศอินโดนีเซียเป็นประเทศหนึ่งที่มีกลุ่มชาติพันธุ์อาศัยอยู่เป็นจำนวนมากและเยาวชนของกลุ่มชาติพันธุ์ดังกล่าวก็กำลังประสบกับปัญหาด้านการเรียนภาษาราชการ(ภาษาอินโดนีเซีย) และสาระวิชาอื่นๆ ...


Read More...

ข้อค้นพบจากงานวิจัยเรื่องคนสองสัญชาติ : ข้อมูลเพื่อการเจรจาระหว่างประเทศไทย – มาเลเซีย...

ปัญหาความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่กลับปะทุหนักขึ้นในระยะเวลากว่า 5 ปีมานี้ ผู้นำรัฐบาลจำนวนหนึ่งเห็นว่ามาเลเซียเป็นปัญหาต่อไทยเพราะเป็นพื้นที่พักพิงให้ฝ่ายที่ก่อความรุนแรงในภาคใต้ ขณะที่...


Read More...

องค์ความรู้เกี่ยวกับองค์กรมุสลิมโลก

นับแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลง องค์การระหว่างประเทศได้ถือกำเนิดขึ้นเป็นจำนวนมาก และในปัจจุบันองค์การระหว่างประเทศมีบทบาทสำคัญในเวทีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไม่น้อยไปกว่าบทบาทของรัฐต่างๆ โดย...


Read More...
0123456789

แนวทางการพัฒนาศักยภาพชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านร่องกล้า ตำบลเนินเพิ่ม อำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก

 

 

หัวหน้าโครงการ/นักวิจัย

 

คุณป๋อ วชิรวงศ์วรกุล 

นายเหลือ แซ่ลี                            นายวิทวัส วชิรวงศ์วรกุล

นายพันธวัช แซ่หว้า                       นายชีพ วชิรวงศ์วรกุล

นายผ้า แซ่หว้า                             นายรี่ แซ่เถา

นายกิติศักดิ์ แซ่วื่อ                        นางไม้ แซ่หว้า

นางไหม แซ่วื่อ                            นางอนัตตา อินสูง

นายเงี่ย แซ่เถา                            นางนลินี แซ่จ๊ะ

นางซี ลีชานนท์                            นายกือ แซ่โซ้ง

 

 trfaward2554-11-2

 

ชุมชนบ้านร่องกล้า ถือเป็นชนเผ่าม้งที่อยู่เขตพื้นที่อุทยานภูหินร่องกล้า อันเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติและประวัติศาสตร์ที่สำคัญของจังหวัดพิษณุโลก แต่ชาวบ้านยังขาดความรู้ความเข้าใจด้านการจัดการท่องเที่ยว ดังนั้นเมื่อชาวบ้านจะเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการท่องเที่ยวในพื้นที่ร่วมกับอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า ชาวบ้านจึงจำเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจในกระบวนการการจัดการท่องเที่ยวและเป็นการจัดการแบบยั่งยืนด้วย ดังนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีความรู้ มีการพัฒนาศักยภาพคนในชุมชนให้พร้อมต่อการจัดการท่องเที่ยวร่วมกับหน่วยงานในพื้นที่ขึ้น เหล่านี้จึงเป็นที่มาของการดำเนินงานโครงการวิจัยครั้งนี้

 

 

เครือข่ายสถาบันวิจัยร่วม 

มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก: ด้านการเติมความรู้ทางวิชาการ และจัดทำเป็นพื้นที่เรียนรู้ของนักศึกษาการท่องเที่ยวของมหาวิทยาลัย (Social Lab) มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดพิษณุโลก: ร่วมให้งบประมาณในการจัดอบรมพัฒนาศักยภาพชุมชนด้านการเป็นผู้นำเที่ยวของชุมชน

 

 

การดำเนินงานและผลงานวิจัย 

โครงการวิจัยนี้เป็นการศึกษาศักยภาพชุมชนเบื้องต้นเพื่อประเมินและวางแผนการพัฒนาและการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนและยังเป็นการเตรียมความพร้อมชุมชนผ่านเครื่องมืองานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมระหว่างคนในชุมชนที่มีทั้งคนไทยภาคกลาง และชนเผ่าม้งที่อาศัยอยู่ร่วมกัน อีกทั้งโครงการวิจัยนี้ยังเป็นอีกหนึ่ง

ชุมชนรูปธรรมในการสร้างการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างชุมชนท่องเที่ยว อุทยานฯ และสถาบันการศึกษา ได้แก่ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก

 

จากผลที่เกิดขึ้นของโครงการวิจัย นอกจากจะทำให้ชุมชนบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้แล้ว ระหว่างดำเนินโครงการจนจบโครงการยังมีการประสานภาคีที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมมาทำงาน ส่งผลให้เกิดผลกระทบต่างๆ ตามมามากมาย เช่น

 

• ชุมชนสามารถรวมกลุ่มกันเพื่อศึกษาเรื่องราว วิถีวัฒนธรรม มีการสืบค้นข้อมูลบันทึก เรียนรู้ และถ่ายทอดอย่างเป็นระบบ จะเห็นได้ว่าเกิดโปรแกรมและเส้นทางการท่องเที่ยวที่เกิดจากการค้นหาความรู้ ข้อมูลโดยคนในชุมชน เป็นการให้โอกาสคนเล็กๆ ในชุมชนเล็กที่จะค้นหาตนเอง

 

• ชุมชนสามารถรวมกลุ่มกันผ่านกระบวนการวิจัย ในการสืบค้นเรื่องราวของตนเองและกำหนดรูปแบบการท่องเที่ยวชุมชน อันเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างการมีส่วนร่วม เป็นการฝึกการทำงานเป็นทีม สะท้อนการมีส่วนร่วมได้อย่างชัดเจน เมื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเกิดขึ้น ทำให้การทำกิจกรรมต่างๆ เกิดการมีส่วนร่วมระหว่างทั้งสองกลุ่ม

 

• ชุมชนเกิดการพัฒนาศักยภาพในหลายๆ ด้าน เห็นได้จากการจัดการท่องเที่ยวเป็นเรื่องใหม่ของคนกลุ่มเล็กๆ บนดอยสูง ชาวบ้านต้องเรียนรู้ใหม่ทั้งหมด อาทิ การรวมกลุ่ม การบริหารงานแบบมีส่วนร่วม การจัดการต่างๆ การรับรองนักท่องเที่ยว การสื่อความหมาย การบริการต่างๆ และการบริหารจัดการการเงิน เป็นต้น

 

 

การนำผลงานไปใช้ประโยชน์ เกิดขึ้น 3 ระดับ ได้แก่

1. ระดับชุมชน ชุมชนบ้านใหม่ ร่องกล้า สามารถจัดการการท่องเที่ยว ด้วยการใช้งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น เป็นเครื่องมือในการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน จากเดิมที่ชาวบ้านม้งและคนไทยภาคกลางที่อาศัยอยู่ร่วมกันแบบต่างคนต่างอยู่ แต่เมื่อมีการท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือทำให้ทั้งสองวัฒนธรรมสามารถฟื้นฟูและอนุรักษ์ จนสามารถเกิดระบบบริหารจัดการร่วม และสามารถพัฒนาด้านอื่นๆ ได้อย่างต่อเนื่อง ได้แก่

 

การพัฒนาศักยภาพคนในชุมชนให้เก่งขึ้น การให้โอกาสคนม้งกลุ่มเล็กๆ ทำให้วันนี้ชาวบ้านสามารถคิด วิเคราะห์เรื่องราวของตนเองอย่างเป็นระบบ แสวงหาความรู้ ติดตามสถานการณ์ท่องเที่ยวจากภายนอก และสามารถเป็นวิทยากรนำเสนอเรื่องราวของตนเองได้อย่างมีแบบแผน และสามารถพัฒนาคนในชุมชนท้องถิ่นให้เป็นมัคคุเทศก์มืออาชีพจนได้รับบัตรมัคคุเทศก์จากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาอย่างถูกต้องจำนวน 20 คน นับได้ว่าเป็นการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนทางหนึ่ง

 

การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เกิดการอนุรักษ์พื้นที่ป่าที่ไม่ขยายเพื่อการเกษตร แต่ปลูกซากุระ 1,200 ต้น เป็นโครงการความร่วมมือระหว่างชุมชนและอุทยานฯ โดยอุทยานยังให้ทำการเกษตรเล็กน้อยเพื่อยังชีพในพื้นที่ใต้ต้นซากุระที่เป็นการอนุรักษ์ที่ยังเอื้อต่อวิถีชุมชน

 

การฟื้นฟูวัฒนธรรม ประเพณี ชนเผ่าม้ง เกิดการรวมกลุ่มเยาวชนเพื่อเรียนดนตรีม้ง และนำมาประกอบพิธีกรรมและใช้ในงานพิธีต่างๆ จนได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) (ปี พ.ศ. 2553) ในการฟื้นฟูวัฒนธรรมท้องถิ่นเพื่อการท่องเที่ยว จากอดีตที่ไม่ค่อยให้ความสำคัญกับวัฒนธรรมดั้งเดิมของชนเผ่าม้งปัจจุบันมีการสืบสานและสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น และยังผลักดันสู่การเป็นหลักสูตรท้องถิ่นอีกด้วย

 

การมีส่วนร่วมของชุมชน จากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ทำให้ชาวบ้านเกิดการรวมกลุ่มคิด ศึกษาวางแผนจากที่ไม่เคยเขียนหนังสือก็สามารถใช้คอมพิวเตอร์ได้ และเกิดการพูดคุยกันเองในชุมชนอย่างต่อเนื่อง เกิดพื้นที่ให้คนไทยภาคกลาง (ครึ่งชุมชน) กับคนม้ง (ครึ่งชุมชน) ได้ทำกิจกรรมและการทำงานร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม

 

การสร้างความภูมิใจในความเป็นชาติพันธุ์ที่อยู่บนดอยสูง จากที่เคยถูกมองว่าเป็นชุมชนที่เอาแต่รุกรานและใช้ประโยชน์จากป่า วันนี้ชุมชนร่องกล้าพูดได้เต็มปากและสามารถสื่อสารกับคนภายนอกได้ถึงความเป็นชุมชนที่อยู่คู่อุทยานฯ และเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยดูแล ปกป้อง รักษาป่าด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่น และเป็นเสมือนผู้ดูแลป่าที่ไม่ต้องการเงินเดือนเพราะการดูแลป่าของชุมชนอยู่ในวิถีด้วยเครื่องมือการท่องเที่ยวโดยชุมชน

 

2. ระดับหน่วยงาน ชุมชนบ้านใหม่ร่องกล้า ใช้การท่องเที่ยวด้วยงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเป็นเครื่องมือในการสานความสัมพันธ์และเกิดการประสานความร่วมมือระหว่างอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้าจากที่เคยเป็นศัตรูกลับกลายเป็นมิตรเพราะชาวบ้านอนุรักษ์ป่าและใช้พื้นที่เพื่อการรักษาทรัพยากรธรรมชาติมากกว่าที่จะบุกรุกเพิ่มเพื่อการเกษตรและยังมีระบบบริหารจัดการที่เกิดความร่วมมือระหว่างชุมชนและอุทยานฯ

 

3. ระดับวิชาการ และการศึกษา ชุมชนบ้านใหม่ร่องกล้าใช้การท่องเที่ยวด้วยงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเป็นเครื่องมือในการสื่อสารและสร้างการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ไม่เพียงแต่กับนักท่องเที่ยวแต่ยังสามารถพัฒนาจนเป็นแหล่งเรียนรู้และเป็นพื้นที่ทดลองปฏิบัติงานภาคสนาม (Social Lab) ของนักศึกษาสาขาการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก ณ ปัจจุบันมีการจัดการเรียนการสอนผ่านพื้นที่ชุมชนในทุกปี ติดต่อกันไม่น้อยกว่าสามปีแล้ว

 

 

การเกิดผลกระทบในวงกว้าง 

ผลกระทบระดับชุมชน เกิดจากการเปลี่ยนอาชีพผู้ล่ามาเป็นผู้อนุรักษ์ ชาวบ้านมีรายได้เสริมเพิ่มจากการเป็นมัคคุเทศก์ท้องถิ่น สามารถนำเที่ยวได้ทั้งในชุมชนและในพื้นที่อุทยานฯ ซึ่งเป็นโครงการความร่วมมือระหว่างชุมชนและอุทยานฯ ในช่วงกลางปี พ.ศ. 2553 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก สสส. จำนวน 100,000 บาท ในการสร้างและพัฒนากลุ่มเยาวชนด้วยการฟื้นวัฒนธรรมชุมชนเพื่อการท่องเที่ยว

 

ผลกระทบในเชิงพื้นที่ เป็นต้นแบบการท่องเที่ยวโดยชุมชน จนเกิดการรวมเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชน ตำบลนครไทย ที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) จำนวน 5 ล้านบาท ในการผลักดันให้เกิดรูปแบบ (Model) การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนพื้นที่นครไทย

 

ผลกระทบในระดับจังหวัด ชุมชนร่องกล้าได้รับการสนับสนุนและผลักดันจากสำนักงานจังหวัดให้พัฒนาเป็นชุมชนต้นแบบด้านการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนของจังหวัดพิษณุโลกโดยได้รับงบประมาณ 300,000 บาท ในการสร้างศูนย์การเรียนรู้และเป็นต้นแบบหนึ่งเดียวในจังหวัดพิษณุโลก

 

ผลกระทบระดับจังหวัดเชิงวิชาการ เป็นห้องเรียนขนาดใหญ่ให้กับนักศึกษา อาจารย์สาขาวิชาการท่องเที่ยว ของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก ในการจัดเป็นพื้นที่เรียนรู้เรื่องการท่องเที่ยวโดยชุมชนและการศึกษาชุมชน โดยมหาวิทยาลัยมีการจัดการเรียนการสอน และผลักดันจนเป็นวิชาเลือก วิชาการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์โดยชุมชน และจัดการการเรียนการสอนในชุมชนมาแล้วสามปี

 

 

 

 

​