16 รร. ต้นแบบขานรับเป็นแกนนำ เพาะพันธุ์ “ปัญญา” สู่ความ “ยั่งยืน”

เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม 2560 ที่ผ่านมา โครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และ บมจ.ธนาคารกสิกรไทย จัดพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการสำหรับผู้บริหารโรงเรียนต้นแบบ ระหว่าง ผู้บริหารโรงเรียนต้นแบบ 16 แห่ง กับ สกว. บมจ.ธนาคารกสิกรไทย รศ.ดร.สุธีระ ประเสริฐสรรพ์ หัวหน้าหน่วยจัดการกลางโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ผู้บริหารมหาวิทยาลัย 8 แห่ง และ ศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา 8 แห่ง ณ โรงแรมแมนดาริน (สามย่าน) เพื่อแสดงเจตจำนงในการขับเคลื่อนโรงเรียนต้นแบบเพาะพันธุ์ปัญญาสู่ความยั่งยืน โดยการพัฒนาครูแกนนำจัดกระบวนการเรียนการสอนโครงงานฐานวิจัย “สะเต็มศึกษา (STEM) แบบปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง” รวมทั้งพัฒนาโครงงานฐานวิจัยแบบเพาะพันธุ์ปัญญา ให้เป็นหลักสูตรที่เหมาะกับบริบทของแต่ละโรงเรียน โดยมี รองศาสตราจารย์คุณหญิงสุมณฑา พรหมบุญ ประธานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (กกอ.) เป็นประธานในพิธี

โดย 16 โรงเรียนต้นแบบประกอบด้วย

  1. รร.แม่ใจวิทยาคม (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.พะเยา)
  2. รร.เทิงวิทยาคม (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.พะเยา)
  3. รร.บุญวาทย์วิทยาลัย (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา มรภ.ลำปาง)
  4. รร.เสริมงามวิทยาคม (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา มรภ.ลำปาง)
  5. รร.โคกสว่างคุ้มวิทยานุสรณ์ (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.อุบลราชธานี)
  6. รร.สมเด็จพระญาณสังวรในพระสังฆราชูปถัมภ์ (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.อุบลราชธานี)
  7. รร.ขุนหาญวิทยาสรรค์ (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา มรภ.ศรีสะเกษ)
  8. รร.ไพรบึงวิทยาคม (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา มรภ.ศรีสะเกษ)
  9. รร.กรับใหญ่ว่องกุศลกิจพิทยาคม (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.ศิลปากร)
  10. รร.นารีวิทยา (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.ศิลปากร)
  11. รร.บ้านแพ้ววิทยา (ตี่ตง) (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.มหิดล)
  12. รร.เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ สมุทรสาคร ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.มหิดล)
  13. รร.กาญจนาภิเษกวิทยาลัยสุราษฎร์ธานี (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา มรภ.สุราษฎร์ธานี)
  14. รร.จุฬาภรณราชวิทยาลัย นครศรีธรรมราช (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา มรภ.สุราษฎร์ธานี)
  15. รร.ธรรมโฆสิต (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.สงขลานครินทร์)
  16. รร.ระโนดวิทยา (ภายใต้การดูแลของศูนย์พี่เลี้ยงโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ม.สงขลานครินทร์)

รศ.ดร.สุธีระ ประเสริฐสรรพ์ หัวหน้าหน่วยจัดการกลางโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา (สกว.) กล่าวรายงานการจัดงานว่า โครงการเพาะพันธุ์ปัญญาริเริ่มขึ้นในปี 2555 ภายใต้หลักคิดว่า “วิจัย” คือกระบวนการของการศึกษา ดังนั้นต้องย้ายวิจัยจากครูมาอยู่ที่นักเรียน ครูมีหน้าที่จัดกระบวนการ “เอื้อ” ให้นักเรียนได้เรียนรู้ผ่านการทำโครงงานฐานวิจัยในแนวคิดของความเป็นเหตุเป็นผล สามารถสรุปความรู้คิด วิเคราะห์ เชื่อมโยงได้ด้วยความเข้าใจ ความสำเร็จของโครงการใน 4 ปีที่ผ่านมา ส่วนหนึ่งเกิดจากการมีพี่เลี้ยงจากศูนย์พี่เลี้ยงมหาวิทยาลัยทั้ง 8 แห่ง มาช่วยโค้ชครู ซึ่งเป็นนวัตกรรมหนึ่งของวิชาการรับใช้สังคม ปัจจุบัน (2560) โครงการดำเนินการทำงานอยูในระยะที่ 2 มีหมุดหมาย 2 ประการคือ 1) ด้านวิชาการที่บูรณาการสาระ STEM แบบเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งเป็นแนวทางการจัดการศึกษาที่บูรณาการความรู้ใน 4 สหวิทยาการ ได้แก่ วิทยาศาสตร์ วิศวกรรม เทคโนโลยี และคณิตศาสตร์ โดยเน้นการนำความรู้ไปใช้แก้ปัญหาในชีวิตจริง รวมทั้งการพัฒนากระบวนการหรือผลผลิตใหม่ ที่เป็นประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิต และการทำงาน 2) สร้างความยั่งยืนของกระบวนการที่เกิดจากโครงการโดยมี รร.ต้นแบบ 16 โรงเรียน ด้วยเหตุนี้จึงจัดให้มีพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือในวันนี้

รศ.ดร.ปัทมาวดี โพชนุกูล รอง ผอ.ด้านการวิจัยเชิงยุทธศาสตร์ สกว. กล่าวว่าโครงการเพาะพันธุ์ปัญญาได้ใช้ “การวิจัย” เป็นเครื่องมือที่ทำให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ในโรงเรียน ความสำเร็จของโครงการเกิดจากความร่วมมือกันทำงานของโครงการเพาะพันธุ์ปัญญาส่วนกลาง ที่นำเผยแพร่องค์ความรู้ที่เป็น “นวัตกรรมการศึกษา” เผยแพร่ไปยังพี่เลี้ยงและคุณครูแกนนำใน 4 ภูมิภาค 80 โรงเรียนของพื้นที่ประมาณ 18 จังหวัด แล้วพี่เลี้ยงไปหนุนเสริมการทำงานของคุณครูที่โรงเรียนด้วยจิตตปัญญาศึกษา ปรับความสัมพันธ์ของครูกับเด็ก ให้เด็กมีพื้นที่ปลอดภัยในการคิดและในการแสดงออก แนวทางของโครงการได้รับความสนใจจากโรงเรียนและหน่วยงานด้านการศึกษา จึงได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องในระยะที่ 2 (ปีงบประมาณ 2561 - 2562) เพื่อให้เกิดวัฒนธรรมการเรียนรู้การวิจัย พัฒนาความสามารถการคิดวิเคราะห์ของเด็ก

ต่อมา รองศาสตราจารย์ คุณหญิงสุมณฑา พรหมบุญ ประธานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (กกอ.) ประธานในพิธีได้กล่าวปาฐกถาในหัวข้อ “บทบาทมหาวิทยาลัยกับการเป็นพี่เลี้ยงโรงเรียน” ว่า การเพาะพันธุ์ “ปัญญา” ของเด็กๆไม่ใช่เพียงการปลูกต้นไม้แล้วทิ้งร้างกันไปไม่ดูแล ต้องดูแลประคับประคองตลอดระยะเวลาการเดินทางเติบโตของต้นไม้ ตามหลักพระพุทธศาสนาปัญญาจะเกิดได้จากการมี

  1. ปรโตโฆสะ หมายถึง เสียงจากผู้อื่น คำพูด คำแนะนำ คำชี้แจง เป็นปัญญาที่เกิดจากภายนอก
  2. โยนิโสมนสิการ หมายถึง ปัญญาภายในที่เกิดจากการสร้างขึ้นเองจากการรู้แยกแยะและคัดสรร

เราต้องทำให้เด็กเกิดปัญญาทั้ง 2 ส่วนนี้ เป็นเรื่องที่ต้องช่วนกันทั้ง 2 ฝ่าย ทั้งเด็กและครู และแท้จริงแล้วคำว่า “การศึกษา” ไม่ได้เป็นเรื่องของคณะ “คุรุศาสตร์” หรือ “ศึกษาศาสตร์” เท่านั้น “บทบาทมหาวิทยาลัยกับการเป็นพี่เลี้ยงโรงเรียน” ที่โครงการเพาะพันธุ์ปัญญาทำ มีความสอดคล้องกับคณะกรรมการการอุดมศึกษา (กกอ.) กำลังดำเนินการอยู่เช่นกัน อาทิ โครงการสร้างครูเพื่อไปพัฒนาท้องถิ่น โครงการเครือข่ายมหาวิทยาลัย ที่มีมหาวิทยาลัยหลักๆ ในแต่ละภูมิภาครับหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง หนุนเสริมโรงเรียนในเขตพื้นที่ต่างๆทั่วประเทศ ประกอบด้วย

  1. ม.เชียงใหม่ เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายภาคเหนือตอนบน
  2. ม.นเรศวร เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายภาคเหนือตอนล่าง
  3. ม.ขอนแก่น เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน
  4. ม.เทคโนโลยีสุรนารี เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง
  5. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายภาคกลางตอนบน
  6. ม.เทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายภาคกลางตอนล่าง
  7. ม.วลัยลักษณ์ เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายดูภาคใต้ตอนบน
  8. ม.สงขลานครินทร์ เป็นประธานดูแลโรงเรียนเครือข่ายภาคใต้ตอนล่าง

เพื่อให้แต่ละมหาวิทยาลัยเป็นศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการศึกษา ตอนนี้ยังขาดกลไกและโครงสร้างที่ดำเนินและดูแลการพัฒนาครู ท้ายที่สุดจะเกิดความยั่งยืนในการแก้ปัญหาไปได้ ต้องมีคนเต็มใจรับช่วงต่อไปทำ ควรมีการสร้างวัฒนธรรมให้เกิดขึ้นในคนที่รับการถ่ายทอด

ในงานเดียวกันนี้ ดร.สุรัฐ ศิลปอนันต์ อดีตประธานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) บรรยายทางวิชาการในหัวข้อ “บทบาทผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียน” ดังมีใจความสำคัญตอนหนึ่งว่า การปฏิรูปการศึกษาของประเทศไทย จะสำเร็จได้ต้อง

  1. เปลี่ยนกระบวนการเรียนการสอนมาเป็นกระบวนการ RBL หรือ Research Based Learning เช่นโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา
  2. การปฏิรูปที่ระบบต้องคำนึงคุณภาพการเรียนรู้ของเด็กนักเรียน และการสอนของคุณครู
  3. ปฏิรูปบนฐานของทรัพยากรที่มีอยู่ และ
  4. มีการขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม

โดยผู้บริหารโรงเรียนถือได้ว่าเป็นบุคคลสำคัญในการขับเคลื่อนองคาพยพเหล่านี้ ท้ายที่สุดต้องไม่ลืมลดช่องว่างทั้งระหว่างครูและนักเรียน ระหว่างโรงเรียนในเขตเดียวกัน และระหว่างสถานศึกษาของไทยกับต่างประเทศให้ได้

นอกจากนี้ในช่วงบ่ายของการจัดงาน ได้มีการหารือถึงกรอบการดำเนินงานโรงเรียนต้นแบบภายใต้โครงการเพาะพันธุ์ปัญญาระหว่างผู้บริหารโรงเรียนต้นแบบ หัวหน้าหน่วยจัดการกลางโครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ผู้บริหารมหาวิทยาลัย และศูนย์พี่เลี้ยง

 

16 รร.ต้นแบบขานรับเป็นแกนนำ เพาะพันธุ์ “ปัญญา” สู่ความ “ยั่งยืน” 30 กรกฎาคม 2560 โครงการเพาะพันธุ์ปัญญา ภายใต้การสนั...

Posted by สกว. on Sunday, July 30, 2017

งานสื่อสารสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
ชั้น 14 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์ 979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400

ขอเชิญร่วมงาน 25 ปี สกว.

วันที่ 25 - 26 ส.ค. 2560

รอยัล พารากอน ฮอลล์ 2
สยามพารากอน