ระดมสมองเครือข่ายวิจัย คปก. อาเซียน - หน่วยงานรัฐ

คปก. - สกว. ระดมสมองเครือข่ายวิจัยทั้งในและต่างประเทศเพื่อสร้างความร่วมมือด้าน ยุทธศาสตร์อาเซียน+6 และหน่วยงานรัฐ ชี้ทิศทางการทำวิจัยต้องปรับเปลี่ยนไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนและตอบโจทย์ของประเทศและอาเซียน ขณะที่ผู้ช่วย รมว.ศึกษาธิการ ระบุการลงทุนพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้านการวิจัย ความท้าทายสำคัญ คือ การใช้ประโยชน์จากงานวิจัยให้เป็นรูปธรรม

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) โดย โครงการปริญญาเอกกาญจนาภิเษก (คปก.) จัดการประชุม เครือข่ายวิจัย คปก.: ความร่วมมือด้านยุทธศาสตร์อาเซียน +6 และหน่วยงานรัฐ ณ โรงแรมริชมอนด์ สไตลิช คอนเวนชั่น จ.นนทบุรี เพื่อหารือเกี่ยวกับความร่วมมือในยุทธศาสตร์ คปก. ระยะที่ 2 โดยได้เชิญหน่วยงานที่มีความร่วมมือกับ คปก. ทั้งในและต่างประเทศมาพูดคุยเกี่ยวกับการสร้างความร่วมมือในการทำวิจัย อีกทั้งเชิญหน่วยงานที่คาดว่าจะมีความร่วมมือในอนาคตมาร่วมพูดคุย อาทิ สถานทูตฝรั่งเศสประจำประเทศไทย สถาบันวิจัยการเกษตรและป่าไม้แห่งชาติ สปป.ลาวมหาวิทยาลัยโคเวนทรี กรมวิชาการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ กระทรวงกลาโหม กรมการแพทย์แผนไทยและกรมการแพทย์ทางเลือก กรมวิชาการเกษตร สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ องค์การส่งเสริมวิชาการแห่งประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น รวมถึง นักศึกษาทุน คปก.อาเซียน และ ตัวแทนนักศึกษาอาเซียน อาจารย์มหาวิทยาลัยในประเทศไทย

ศ. ดร.ประมวล ตั้งบริบูรณ์รัตน์ ผู้อำนวยการ คปก. กล่าวว่า ทิศทางการทำงานวิจัยต่อจากนี้ไปต้องปรับเปลี่ยนไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนและตอบโจทย์ของประเทศ รวมถึงภูมิภาคอาเซียนด้วย ทั้งนี้ คปก. ได้นำเสนอ “ยุทธศาสตร์ คปก. ในระยะที่ 2” ซึ่งแบ่งเป็นยุทธศาสตร์ 3 ด้าน ได้แก่ (1) คปก. โลกาภิวัตน์ (2) คปก.อาเซียน +6 และ (3) คปก.เพื่อหน่วยงานของรัฐ เพื่อให้ข้อมูลแก่ผู้ร่วมหารือในการสร้างช่องทางการดำเนินงานร่วมกัน โดยยุทธศาสตร์ที่ 2 และ 3 จะเป็นแบบการร่วมทุนกับหน่วยงานต่าง ๆ ซึ่งในที่ประชุมได้นำเสนอแนวทางการวิจัยที่แต่ละหน่วยงานสนใจ ทั้งด้านการเกษตร การแพทย์ วิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ ตั้งแต่งานวิจัยพื้นฐานไปจนถึงประยุกต์สู่อุตสาหกรรม การกำหนดเป้าหมายในการขับเคลื่อนสู่ความร่วมมือในการทำวิจัยโดยเฉพาะด้านความหลากหลายทางชีวภาพ พร้อมทั้งตอบรับในการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ การสนับสนุนทุนการศึกษาและเครื่องมืออุปกรณ์แก่นักศึกษาภายใต้โครงการ คปก.

นอกจากนี้ผู้เข้าร่วมยังนำเสนอประเด็นความร่วมมือในรูปแบบต่างๆ เช่น หลักสูตรสองปริญญา ความร่วมมือผ่านเครือข่ายนักวิจัยต่างประเทศ การอบรมพัฒนางานเฉพาะด้านสำหรับกลุ่มนักศึกษา และความร่วมมือที่เชื่อมโยงไปถึงกลุ่มสถาบันและบริษัทอุตสาหกรรม ความร่วมมือในกลุ่มประเทศลุ่มน้ำโขงผ่านทุน คปก. - องค์กรแลกเปลี่ยนทางวิชาการของเยอรมนี เป็นต้น โดยหน่วยงานต่างๆ แสดงความเต็มใจที่จะสนับสนุนนักศึกษาจากกลุ่มประเทศอาเซียนเช่นเดียวกับประเทศไทย และเสนอให้มีการอบรมคนรุ่นใหม่ใช้เทคโนโลยีที่แตกต่างและการสนับสนุนจากผู้ได้รับประโยชน์ เช่น ภาคธุรกิจ “ทั้งนี้ เป้าหมายของ คปก. จากนี้ไปคือ เพิ่มจำนวนนักวิจัยและผลงานวิจัยที่มีคุณภาพสูงเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศ โดยตั้งเป้าภายใน 25 ปี ต้องผลิตดุษฎีบัณฑิตได้จำนวน 12,390 คน และมีผลงานตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ 24,780 เรื่อง

ในโอกาสนี้ รศ. นพ.โศภณ นภาธร ผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวระหว่างการบรรยายพิเศษเรื่อง “การลงทุนพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” ว่ากรอบการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศระดับมหภาคของรัฐบาลปัจจุบันได้กำหนดให้มีการพัฒนาบุคลากรวิทยาด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ซึ่งยังขาดแคลนอยู่อีกมาก แต่คำถามที่ได้ยินจากภาครัฐในการเพิ่มสัดส่วนการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาที่จะเพิ่มเป็นร้อยละ 1-2 ของ GDP นั้นคือ ทำอย่างไรจึงจะเกิดผลงานที่เป็นรูปธรรม ต่อยอดการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยได้มากกกว่าเดิม ซึ่ง คปก. ก็เป็นอีกหนึ่งโครงการสำคัญ และเป็นความท้าทายของนักวิจัยอย่างมาก

ประเด็นการพัฒนาหลักตามยุทธศาสตร์การวิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ 20 ปี คือ การวิจัยและนวัตกรรมเพื่อตอบโจทย์ประเด็นท้าทายทางเศรษฐกิจและสังคม การสร้างองค์ความรู้พื้นฐานของประเทศ การสร้างบุคลากรพัฒนาระบบนิเวศ และเครือข่ายการวิจัยและนวัตกรรมที่เข้มแข็ง รักษาบุคลากรให้อยู่ในระบบได้นานที่สุด โดยมีทักษะหลักที่จำเป็นสำหรับบุคลากรวิจัยและนวัตกรรมในปัจจุบันและอนาคตจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม ข้อจำกัดของการพัฒนาบุคลากรแต่ละกลุ่มเป้าหมายต่างกัน เช่น ความต้องการนักวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมคุณภาพสูง และประเด็นปัญหาเฉพาะกลุ่ม ซึ่งจะร่วมมือกันระหว่างเอกชนกับภาคการศึกษา เพิ่มกลไกต่อยอดเพื่อสร้างนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมเฉพาะด้าน แต่มหาวิทยาลัยยังไม่สามารถผลิตนักวิจัยได้ทันตามความต้องการ นอกจากนี้เพื่อจะก้าวสู่ประเทศไทย 4.0 จะต้องเพิ่มนักวิจัยเพื่ออุตสาหกรรมและชุมชน แต่การเรียนการสอนและการทำวิจัยยังไม่เชื่อมโยงกับโจทย์ ขาดการสนับสนุนอาจารย์ที่ร่วมงานด้วย ส่วนนักวิจัยเองขาดความรู้อื่นๆ ที่จำเป็น และขาดมาตรการจูงใจอาชีพนักวิจัย

ด้านการสร้างนักวิจัยเพื่อองค์ความรู้ยังมีคำถามว่าเส้นทางอาชีพของนักวิจัยไม่น่าดึงดูด ระบบจริยธรรมนักวิจัยยังไม่เข้มแข็ง และนักวิจัยไม่ได้ใช้ศักยภาพอย่างเต็มที่ เราขาดการวางแผนระยะยาวจากหน่วยงานที่ส่งไปเรียน จึงเป็นประเด็นที่ คปก. จะต้องขบคิด ทั้งนี้นักบริหารจัดการเทคโนโลยียังขาดกลไกการสร้างนักบริหารจัดการงานวิจัยที่มีทักษะเพียงพอ ขณะที่ช่างเทคนิคยังมีความร่วมมือระหว่างเอกชนกับภาคการศึกษาไม่มาก หน่วยฝึกอบรมและทดสอบแรงงานในสาขาใหม่ๆ มีน้อย ระบบมาตรฐานไม่เชื่อมโยงกับการพัฒนากำลังแรงงาน และขาดระบบจูงใจที่จะทำให้เกิดการฝึกอบรม นอกจากนี้ยังขาดมาตรการดึงดูดผู้เชี่ยวชาญต่างชาติเข้าสู่ประเทศแบบบูรณาการ และมาตรการสนับสนุนที่จูงใจ

ข้อจำกัดของการพัฒนาบุคลากรดังกล่าวที่สำคัญคือ ขาดประเด็นร่วมและระบบคาดการณ์ความต้องการกำลังคนที่มีประสิทธิภาพ ความกระจัดกระจายของฐานข้อมูลบุคลากรวิจัยและนวัตกรรม และ ขาดระบบบริหารงบประมาณที่มีศักยภาพด้านการเพิ่มบุคลากรในด้านที่ขาดแคลน ทั้งนี้ (ร่าง) กรอบแนวคิดการพัฒนาบุคลากรวิจัยและนวัตกรรมของประเทศ แผนพัฒนาบุคลากรวิจัยและนวัตกรรม มาตรการสำคัญ คือ บูรณาการทุนการศึกษา เส้นทางอาชีพนักวิจัย กลไกยกระดับอาชีพนักวิจัย กลไกยกระดับคุณภาพวิศวกร การอบรมออนไลน์ การทำงานและเรียนรู้แบบบูรณาการ การดึงดูดผู้เชี่ยวชาญต่างชาติ การขับเคลื่อนศักยภาพ ทักษะการเป็นผู้ประกอบการ การฝึกอบรมด้านอุตสาหกรรม และฐานข้อมูลสำหรับวางแผนบุคลากร ซึ่งจะต้องมีการบูรณาการการให้ทุนการศึกษาด้านวิจัยและนวัตกรรม หน่วยงานประสานและบริหารจัดการการให้ทุนการศึกษาและทุนการศึกษาวิจัย โจทย์ต้องมาจากผู้ใช้ ชุมชนและสังคม

นอกจากนี้ยังต้องมีการพัฒนาวิชาชีพนักวิจัยและนวัตกรรม ผลักดันตำแหน่งทางวิชาการของอาจารย์ที่มีผลงานวิจัยร่วมกับภาคอุตสาหกรรม สังคม และชุมชน เพิ่มสัดส่วนแหล่งทุนในประเทศสำหรับนักวิจัยและนวัตกรรมรุ่นใหม่ โครงการอบรมด้านการจัดการสำหรับนักวิจัยรุ่นใหม่ที่สนับสนุนให้มีการเคลื่อนย้ายนักวิจัยรุ่นใหม่ระหว่างภาคส่วนต่างๆ โปแกรมพัฒนาทักษะผู้ช่วยวิจัยและผู้สนับสนุนในโครงการวิจัยให้สามารถปฏิบัติงานในโครงการวิจัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเชิดชูเกียรตินักวิจัยที่มีผลงานร่วมกับภาคอุตสาหกรรม สังคมและชุมชน


งานสื่อสารสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
ชั้น 14 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์ 979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400